Anadolu’da Kandaz’ın Anlamları

Kandaz; Cesur, Cengâver (Türkistan halk dili),

Gandaz; Kekeme (Giresun-Görele ağız dili),

Kandaz; Obur (Giresun-Alucra halk dili),

Gandaz; İsim olarak kullanılıyor (Ordu-Kabadüz),

Kandaza; Rusya’da isim olarak kullanılıyor.

Gandız;  Karın-mide (Uşak-Isparta halk dili),

Kandız; Yaralayıcı, kesici alet (Isparta halk dili),

Gandaz; Kandaz; her 2 kelime de Kırgızca’da yer almaktadır.

Kandaz; Abazaca’da çıplak toprak anlamına geldiği söylenmiştir.

Kandaz; Kurnaz (Türk Dil Kurumu-Türkiye’de halk ağzından söz derleme dergisi, 2. cilt-Ordu halk dili),

Gandaz; Burnundan konuşan kişi (Giresun) Özhan Öztürk’ün Karadeniz adlı Ansiklopedik sözlüğünde (1. Cilt) yer almaktadır.

Kandoz; İri yapılı-Uzun boylu (Karaçay Dili) 

Yukarıda listelemiş olduğumuz Kandaz anlamları, mevcut olduğu yörede yaşayan bir veya birkaç Kandaz’ın hareketlerinden veya fiziki yapısından doğmuştur. Bu nedenle gerçek anlamını yansıtmamaktadır. 

Kandaz, cesur, cengâver kalıbına girmiş olsada esas itibari ile “Bozkırların Hakanı” anlamını taşımaktadır. 

Diğer taraftan; Kafkasya’nın Orta Kafkaslar adı verilen, sarp dağlar ve derin vadilerden meydana gelen bir bölgesinde konuşulmakta olan Karaçay-Malkar Türkçesi Türk lehçelerinin Kıpçak grubuna girmektedir.

W. Pröhle’nin 1909-1916 yılları arasında Keleti Szemle’de yayımladığı Karaçay ve Balkar (Malkar) Dili Sözlükleri ve 1989 yılında Moskova’da yayımlanan Karaçay-Malkar-Rusça Sözlüğü’nde, Gondaz-Gandoz-Kandoz Karaçay dilinde iri yapılı, uzun boylu demektir. Rize-Çayeli-Çilingir Köyü’ndenki Gondaz Mahallesi buradan gelmektedir. 

Carl Meinhof ve Nicolas Jacobus Van Warmelo’nin International African Institute için yazmış oldukları “Introduction to the Phonology of the Bantu Languages” adlı eser, Bantu dil yapısını incelemektedir. 

Bantu Dilleri ailesi Afrika’nın orta ve güney bölgelerinde yaygın olarak konuşulan Svahili, Zulu, Çuana, Kongo, Mongo, Gonda vb. dillerden oluşur. Bu ailenin en çok tanınan dili, Kenya, Uganda, Tanzanya ve Kongo’da 15 milyon kişi tarafından konuşulan Swahili’dir.
Bantu Dilleri Orta ve Güney Afrika’da yaşayan kabilelerin konuştukları 400’den fazla dilin bütününe verilen addır. Lingalaca, Lubaca, Kongoca, Swahili (Svahili), Pölce, Susuca, Gurca, Akanca Bantu Dilleri grubundandır. 

Bu dil grubunu anlatan eserin 189. sayfasında Kandazi-Kandaz kelimesine de yer verilmiştir ve “Avuç içindeki dallar” manasını taşıdığı belirtilmiştir. 

Aşağıdaki şiirde, şair Gandaz kelimesini kullanmaktadır. 

“Bir gazelin aşığıyım erenler!

Onun için taşa tutar el beni.

Gandaz hayalimde hey hey,

Gece dasamde,

Kumdan kuma savuruyor yel beni.” 

Ünlü şarkıcı Şebnem Ferah eserinin bir bölümünde; “Gece gesmez gandaz olmaz” demektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>